Dönel hareketlendiriciler, basınçlı havanın sahip olduğu enerjiyi mekanik enerjiye çevirerek dönel hareket elde etmekte kullanılırlar. Silindirler ile aralarındaki fark, silindirlerdeki hareketin doğrusal, motorlardaki hareketin ise dönel hareket olmasıdır. En çok kullanılan hava motorları pistonlu ve paletli tipte olanlarıdır. Pistonlu tipte olan hava motorları daha çok radyal pistonlu tiplerdir. Radyal tipte ve beş pistonlu hava motorunda pistonların, üst yüzeylerine basınçlı hava verilmekte ve pistonlar motor eksenine radyal olarak (ileri geri şeklinde) hareket etmektedir. Pistonların bu hareketi, yine pistonlara bağlı olan konnektin rodlar vasıtasıyla krankşafta iletilmekte ve pistonların hareketi krankşaft vasıtasıyla dönel harekete çevirilmektedir. Krank şafta bağlanmış bir başka şaft da tambur [ Read More ]
Pnömatik sözcüğü rüzgar ya da hava anlamındaki eski yunanca “pnöma” sözcüğünden gelmektedir. Günümüzde ise pnömatik, basınçlı havanın hareketlerini inceleyen bilim dalı olup, basınçlı hava ile çalışan ve kontrol edilen sistemlere de pnömatik sistemler adı verilmektedir. Otomasyon, kimya, gıda, tekstil, ilaç, robot teknolojisi,madencilik gibi pek çok alanda pnömatik sistemler kullanılmaktadır. Gemilerde ise bazı valflerin uzaktan kumandası (açılıp kapatılması), otomatik (kendinden temizlemeli) yağlama yağı ve yakıt filtrelerinin kumandası ile en önemliside ana makinenin kumandası (ilk çalıştırılması) ve kontrolü tümüyle pnömatik olarak yapılmaktadır. Hidrolik sistemlerde akışkan olarak kullanılan yağın yerine, pnömatik sistemlerde akışkan olarak basınçlı hava kullanılmaktadır. Basınçlı havanın gemilerde kullanımı 0-2 bar [ Read More ]
Hidrolik devrelerde akışkanın akış yönünü değiştiren, kapatan veya açan valflere “yön kontrol valfleri” veya yön denetim valfleri adı verilmektedir. Yön kontrol valfleri, hem oturmalı hemde sürgülü biçimlerde olabilmektedir. Yön kontrol valflerinin konumları el, kol, pedal gibi mekanik yöntemlerle veya hidrolik, pnömatik ve elektrikli uyarılarla (kumandalarla) değiştirilebilmektedir. Hidrolik ve pnömatik sistemlerde kullanılan yön değiştirme valfleri 2/2, 3/2, 4/2, 5/2, 3/3, 4/3 ve 5/3 tiplerinde olabilmektedir. Valfler ifade edilirken önce bağlantı (hat, kapı, port) sayısı, sonrada konum (pozisyon) sayısı yazılamktadır. Örneğin; 4/2 yön kontrol valfi denildiğinde 4 portlu 2 konumlu; 4/3 yön kontrol valfi denildiğinde ise 4 portlu ve 3 konumlu valf [ Read More ]
Hareketlendiriciye giden ya da hareketlendiriciden gelen akışkanın geçişine izin veren veya geçişini engelleyen yada akışkanın debisini değiştirmek sureti ile hareketlendiricinin hızını değiştiren valflere “akış kontrol valfleri” adı verilmektedir. Akış kontrol valfleri yapı ve görevleri bakımından; hız valf, geri döndürmez valf, geri döndürmez valfli kısma valfi, uyarılı geri döndürmez valf, akış bölücü valf, “VEYA” valfi, “VE” valfi, kapama valfi olmak üzere 8 sınıfa ayrılır. Hidrolik devrelerde kullanılan akışkanın debisini değiştirmek suretiyle silindir ve hidrolik motorların hızlarının ayarlanmasını sağlayan valflere “hız valfleri” veya “kısma valfleri” adı verilmektedir. Sadece tek bir yönde akışkan geçmesine izin veren, ters yönde ise akışı önleyen valflere “geri [ Read More ]
Hidrolik silindirlerde kuvvetin ve hidrolik motorlarda da momentin (torkun) üretilebilmesi için hidrolik akışkan basıncını istenilen değerlerde tutmaya ve ayarlamaya yarayan valflere “basınç kontrol valfleri” adı verilmektedir. Basınç kontrol valfleri, temel olarak hidrolik akışkanın devre üzerindeki basıncını ayarlamak ve sınırlandırmak için kullanılmaktadır. Buna karşın basıncı ayarlama veya sınırlandırma işlevini farklı amaçlarla yaptığı için basınç kontrol valfleri kendi aralarında görevleri bakımından; basınç emniyet valfi, basınç sıralama valfi, basınç düşürme valfi, basınç sınırlandırma valfi, basınç dengeleme valfi, boşaltma valfi, frenleme valfi olmak üzere yedi sınıfa ayrılmaktadır. En yüksek basıncı belirlemek (emniyet valfi), basınç belli bir değere ulaştığında bir sinyal göndermek (sıralama valfi), karşı [ Read More ]
Hidrolik sistemlerdeki akışkanın debi, akış yönü ve basıncının kontrol edilebilmesi için kullanılmakta olan hidrolik valfler çeşitli şekillerde sınıflandırılabilmekle birlikte görevleri bakımından, basınç kontrol valfleri, akış kontrol valfleri, yön konrol valfleri olmak üzere üç temel sınıfa ayrılmaktadır. Hidrolik valfler, görevleri bakımından sınıflandırılmış olsalarda bazen bir blok (gövde) içinde birleştirilip birden fazla amacıda gerçekleştirebilirler. Örneğin akış kontrol valfi ile geri döndürmez valf bir blok içinde birleştirilip hız kontrol valfi elde edilebilmektedir. Ayrıca bir valf kendi görevini yaparken başka bir elemanın fonksiyonunuda etkileyebilmektedir. Hidrolik sistemlerde kullanılan valfler görevleri bakımından üç sınıfa ayrıldığı gibi, yapıları bakımından da oturmalı valf ve sürgülü valf olmak üzere iki [ Read More ]
Radyal pistonlu pompalardaki pistonlar silindir blok içine radyal olarak dizilmiş olduğundan şaft merkezine dikey yönde hareket etmektedirler. Bu pompalarda biri silindirik şekilde olan pistonlar, diğeri ise küresel pistonlar olmak üzere iki çeşit piston kullanılmaktadır. Radyal pistonlu pompalar çıkış hücresinin düzenlenmesine göre de geri döndürmez valfli ve pin hücreli olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Bunların tümü sabit ve değişken deplasmanlı olabilmektedir. Bu pompalarda diğer hacimsel pompalarda olduğu gibi hidrolik sistemlerde kullanılmakla birlikte yüksek basınç altında bile çok düzgün akış üretme özelliğine sahiptir. Piston sayılarının tek olmasının nedeni hidrolik denge sağlamak amacıyladır. Bu pompalarda silindir blok, sabit olan pin hücrelerinin üzerinde ve rotor [ Read More ]
