Pnömatik sözcüğü rüzgar ya da hava anlamındaki eski yunanca “pnöma” sözcüğünden gelmektedir. Günümüzde ise pnömatik, basınçlı havanın hareketlerini inceleyen bilim dalı olup, basınçlı hava ile çalışan ve kontrol edilen sistemlere de pnömatik sistemler adı verilmektedir. Otomasyon, kimya, gıda, tekstil, ilaç, robot teknolojisi,madencilik gibi pek çok alanda pnömatik sistemler kullanılmaktadır. Gemilerde ise bazı valflerin uzaktan kumandası (açılıp kapatılması), otomatik (kendinden temizlemeli) yağlama yağı ve yakıt filtrelerinin kumandası ile en önemliside ana makinenin kumandası (ilk çalıştırılması) ve kontrolü tümüyle pnömatik olarak yapılmaktadır. Hidrolik sistemlerde akışkan olarak kullanılan yağın yerine, pnömatik sistemlerde akışkan olarak basınçlı hava kullanılmaktadır. Basınçlı havanın gemilerde kullanımı 0-2 bar  [ Read More ]

Hidrolik devrelerde akışkanın akış yönünü değiştiren, kapatan veya açan valflere “yön kontrol valfleri” veya yön denetim valfleri adı verilmektedir. Yön kontrol valfleri, hem oturmalı hemde sürgülü biçimlerde olabilmektedir. Yön kontrol valflerinin konumları el, kol, pedal gibi mekanik yöntemlerle veya hidrolik, pnömatik ve elektrikli uyarılarla (kumandalarla) değiştirilebilmektedir. Hidrolik ve pnömatik sistemlerde kullanılan yön değiştirme valfleri 2/2, 3/2, 4/2, 5/2, 3/3, 4/3 ve 5/3 tiplerinde olabilmektedir. Valfler ifade edilirken önce bağlantı (hat, kapı, port) sayısı, sonrada konum (pozisyon) sayısı yazılamktadır. Örneğin; 4/2 yön kontrol valfi denildiğinde 4 portlu 2 konumlu; 4/3 yön kontrol valfi denildiğinde ise 4 portlu ve 3 konumlu valf  [ Read More ]

Hareketlendiriciye giden ya da hareketlendiriciden gelen akışkanın geçişine izin veren veya geçişini engelleyen yada akışkanın debisini değiştirmek sureti ile hareketlendiricinin hızını değiştiren valflere “akış kontrol valfleri” adı verilmektedir. Akış kontrol valfleri yapı ve görevleri bakımından; hız valf, geri döndürmez valf, geri döndürmez valfli kısma valfi, uyarılı geri döndürmez valf, akış bölücü valf, “VEYA” valfi, “VE” valfi, kapama valfi olmak üzere 8 sınıfa ayrılır. Hidrolik devrelerde kullanılan akışkanın debisini değiştirmek suretiyle silindir ve hidrolik motorların hızlarının ayarlanmasını sağlayan valflere “hız valfleri” veya “kısma valfleri” adı verilmektedir. Sadece tek bir yönde akışkan geçmesine izin veren, ters yönde ise akışı önleyen valflere “geri  [ Read More ]

Hidrolik silindirlerde kuvvetin ve hidrolik motorlarda da momentin (torkun) üretilebilmesi için hidrolik akışkan basıncını istenilen değerlerde tutmaya ve ayarlamaya yarayan valflere “basınç kontrol valfleri” adı verilmektedir. Basınç kontrol valfleri, temel olarak hidrolik akışkanın devre üzerindeki basıncını ayarlamak ve sınırlandırmak için kullanılmaktadır. Buna karşın basıncı ayarlama veya sınırlandırma işlevini farklı amaçlarla yaptığı için basınç kontrol valfleri kendi aralarında görevleri bakımından; basınç emniyet valfi, basınç sıralama valfi, basınç düşürme valfi, basınç sınırlandırma valfi, basınç dengeleme valfi, boşaltma valfi, frenleme valfi olmak üzere yedi sınıfa ayrılmaktadır. En yüksek basıncı belirlemek (emniyet valfi), basınç belli bir değere ulaştığında bir sinyal göndermek (sıralama valfi), karşı  [ Read More ]

Hidrolik sistemlerdeki akışkanın debi, akış yönü ve basıncının kontrol edilebilmesi için kullanılmakta olan hidrolik valfler çeşitli şekillerde sınıflandırılabilmekle birlikte görevleri bakımından, basınç kontrol valfleri, akış kontrol valfleri, yön konrol valfleri olmak üzere üç temel sınıfa ayrılmaktadır. Hidrolik valfler, görevleri bakımından sınıflandırılmış olsalarda bazen bir blok (gövde) içinde birleştirilip birden fazla amacıda gerçekleştirebilirler. Örneğin akış kontrol valfi ile geri döndürmez valf bir blok içinde birleştirilip hız kontrol valfi elde edilebilmektedir. Ayrıca bir valf kendi görevini yaparken başka bir elemanın fonksiyonunuda etkileyebilmektedir. Hidrolik sistemlerde kullanılan valfler görevleri bakımından üç sınıfa ayrıldığı gibi, yapıları bakımından da oturmalı valf ve sürgülü valf olmak üzere iki  [ Read More ]

Bazı pompalar elektrik motoru, hava tahrik elemanları olmadan çalışırlar.Bunların içinde en çok       kullanılanı    ve en önemli olanı “vakvak pompa” veya “kırbağacık pompa” olarak anılan el pompalarıdır. Bu tür pompalar üstteki kalpenin bir kol yardımıyla hareket ettirilmesi ile alt tarafta açılan kapakçıklardan (emme valflerinden)  içeri alınan sıvıyı, üstteki klape ve kapakçıklar (basma valfleri) vasıtasıyla dışarı basmakta yani hacimsel pompa prensibiyle çalışmaktadır. Gemilerde varillerin (fırçaların) içinde bulunan yağların tanklara transferinde kullanılan bu pompalar ayrıca filikaların içine dolan suyu boşaltmak, dizel jeneratörlerde ön yağlama pompası olarak ve yağ tankları arasında transfer amacıyla kullanılmaktadır. Vakvak pompa üzerinde bulunan klapenin hareket  [ Read More ]

Radyal pistonlu pompalardaki pistonlar silindir blok içine radyal olarak dizilmiş olduğundan şaft merkezine dikey yönde hareket etmektedirler. Bu pompalarda biri silindirik şekilde olan pistonlar, diğeri ise küresel pistonlar olmak üzere iki çeşit piston kullanılmaktadır. Radyal pistonlu pompalar çıkış hücresinin düzenlenmesine göre de geri döndürmez valfli ve pin hücreli olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Bunların tümü sabit ve değişken deplasmanlı olabilmektedir. Bu pompalarda diğer hacimsel pompalarda olduğu gibi hidrolik sistemlerde kullanılmakla birlikte yüksek basınç altında bile çok düzgün akış üretme özelliğine sahiptir. Piston sayılarının tek olmasının nedeni hidrolik denge sağlamak amacıyladır. Bu pompalarda silindir blok, sabit olan pin hücrelerinin üzerinde ve rotor  [ Read More ]

Eksenel pistonlu pompalarda bulunan pistonlar, silindir bloğu içinde ve tahrik şaftının merkeziyle paralel olacak şekilde doğrusal olarak hareket ederler. Eksenel pompaların çoğu, giriş haznesinden çıkış haznesibe akışkanı basmak için çok pistonlu ve geri döndürmez valfli olarak yapılmaktadır. Düz eksenli, eğik eksenli, açılı plakalı, salınan plakalı gibi çeşitleri vardır. Düz eksenli (şaftlı pistonlu) pompalar; Silindir bloğunun tahrik şaftı tarafından döndürüldüğü en basit tipte olan eksenel pistonlu pompalardır. Pistonlar silindir yuvalarına yerleştirilmiş olup piston ayakları belirli bir açıda olan, eğik plakaya mafsallarla tutturulmuşlardır. Silindir blogu döndüğü zaman piston ayakları, eğik plakayı takip etmekte ve pistonlar doğrusal olarak hareket etmektedir. Emme ve basma  [ Read More ]

Pistonlu pompa iç elemanları (pistonları) doğrusal prensiple çalışan bir çeşit dönel pompadır. Tek bir pistonu kullanmak yerine bu pompada çok sayıda piston-silindir düzeneği kullanılmaktadır.Pompa mekanizmasının iç elemanları olan silindir blok ve pistonlar bir hareket şaftı ile hareket ettirilmekte ve pistonlar da silindir içinde doğrusal hareket yaparak akışkanı silindirlere emmekte daha sonrada akışkanı ters hareketleri esnasında silindirden çıkış devresine sevk edebilmektedir. Pistonlu pompalar genelde, sabit ve değişken deplasmanlı (debili) olabilen ekseneler ve radyal pistonlu pompalar olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır.

Kanatlı pompalarda belirli sayıda kanatlar, bir blok(ring,halka) içinde dönen rotordaki kanallar içinde radyal olarak hareket etmektedir. Bu blok rotor merkezi ile eksantrik olabileceği gibi oval de olabilmektedir.Kanatlı pompalarda kullanılan elemanlar; ring uç veya son plaka kanatlar ve rotordur. Uç veya son plaka olarak adlandırılan parçalar,akışkan giriş ve çıkış portlarını da içermektedir.   Bazı tasarımlarında, yuvanın eksantrik olmasından dolayı kanatların kanallardan içeri ve dışarı hareketi ile bunların bu yuvayla teması merkezkaç kuvvetle sağlanmaktadır. Diğer bir tip tasarımlarda ise bu kanatlar, düşük verimli bir yayla çalışmakta veya basınçlandırılmış pimler, kanatları dışarı doğru itemektedir.  Saat yönünde dönen bu pompada dönüş sırasında blok ve  [ Read More ]